Girişimcilik ve Startup Terimleri
Girişim kurma, ürün doğrulama ve yatırım alma süreçlerinin terimleri. Kuruluştan finansman turlarına, birim ekonomisinden destek programlarına kadar girişim ekosisteminde sık geçen kavramlar.
Tüm Terimler · A–Z
Türkçe veya İngilizce arayabilirsiniz.Kuruluş ve Ürün
- Girişim (Startup)
- Tekrarlanabilir ve ölçeklenebilir bir iş modeli arayışındaki, yüksek belirsizlik altında çalışan erken aşama şirket.
- Kurucu / Kurucu Ortak (Founder / Co-founder)
- Girişimi kuran ve hisse sahipliğiyle birlikte sorumluluğu taşıyan kişi.
- Kurucu-Pazar Uyumu (Founder-Market Fit)
- Kurucunun deneyim, ağ ve sezgilerinin, girdiği pazarla örtüşme derecesi. Yatırımcıların erken aşamada en çok tarttığı kriterlerdendir.
- MVP (Minimum Uygulanabilir Ürün)
- Minimum Viable Product
- Varsayımı test etmeye yetecek en küçük ürün sürümü. Amacı satmak değil, öğrenmektir.
- Yalın Girişim (Lean Startup)
- Kaynak israfını azaltmak için ürünün, doğrulanmış öğrenme döngüleriyle geliştirilmesi metodolojisi.
- İnşa Et–Ölç–Öğren
- Build–Measure–Learn
- Yalın girişimin temel döngüsü: hipotezi ürünleştir, sonucu ölç, çıkarımla bir sonraki hipotezi kur.
- Doğrulama (Validation)
- Varsayımın, gerçek kullanıcı davranışıyla test edilmesi. Anket niyeti değil, ödeme veya kullanım davranışı kanıt sayılır.
- Pivot
- Öğrenilen veriye dayanarak ürün, kitle veya iş modelinde yön değiştirme. Başarısızlık değil, yönetilmiş bir karardır.
- Erken Benimseyenler (Early Adopters)
- Ürünü olgunlaşmadan deneyen, geri bildirim üretme eğilimi yüksek ilk kullanıcı grubu.
- Uçurumu Aşmak (Crossing the Chasm)
- Erken benimseyenlerden ana akım pazara geçiş eşiği. Birçok girişimin takıldığı kritik aşamadır.
- Ölüm Vadisi (Valley of Death)
- Ürün geliştirme harcamalarının başladığı, gelirin ise henüz oluşmadığı nakit açısından en kırılgan dönem.
- Ağ Etkisi (Network Effect)
- Her yeni kullanıcının, ürünün mevcut kullanıcılar için değerini artırması.
- Rekabet Hendeği (Moat)
- Rakiplerin kolayca taklit edemeyeceği kalıcı avantaj: ağ etkisi, veri birikimi, maliyet yapısı veya geçiş maliyeti.
- Ürün Odaklı Büyüme (PLG)
- Product-Led Growth
- Edinim, dönüşüm ve genişlemenin satış ekibi yerine ürünün kendisi üzerinden yürütülmesi.
- Freemium
- Ücretsiz temel sürümün, ücretli üst katmana geçiş için giriş kapısı olarak kullanıldığı model.
- Land and Expand
- Küçük bir ekip veya kullanım alanında başlayıp, kurum içinde yayılarak büyüme stratejisi.
Finansman ve Yatırım
- Melek Yatırımcı (Angel Investor)
- Erken aşamada kendi sermayesiyle yatırım yapan birey. Genellikle sermaye yanında ağ ve mentorluk sağlar.
- Risk Sermayesi (Venture Capital)
- Yüksek büyüme potansiyelli girişimlere, fon yapısı üzerinden yatırım yapan kurumsal sermaye.
- Yatırım Turları (Pre-seed / Seed / Seri A-B-C)
- Girişimin olgunluk aşamasına göre sıralanan finansman turları. Her tur farklı kanıt düzeyi bekler.
- Değerleme (Valuation)
- Girişimin yatırım öncesi (pre-money) ve sonrası (post-money) belirlenen şirket değeri.
- Hisse Yapısı Tablosu (Cap Table)
- Pay sahipliğinin, opsiyonlar ve dönüştürülebilir araçlar dâhil dökümü.
- SAFE / Dönüştürülebilir Araç
- Simple Agreement for Future Equity / Convertible Instrument
- Değerleme yapmadan yatırım alıp, bir sonraki turda hisseye dönüşen finansman aracı.
- Hak Ediş (Vesting) ve Cliff
- Vesting and Cliff
- Hisselerin zamana yayılarak hak edilmesi ve ilk hak ediş eşiğine kadar geçen bekleme süresi.
- Birim Ekonomisi (Unit Economics)
- Tek bir müşteri veya işlem düzeyindeki gelir-maliyet ilişkisi. Ölçeklemenin sağlıklı olup olmadığını gösteren asıl testtir.
Pazar, Metrik ve Ekosistem
- TAM / SAM / SOM
- Total / Serviceable Available / Serviceable Obtainable Market
- Toplam erişilebilir pazar, hizmet verilebilir pazar ve gerçekçi biçimde ele geçirilebilir pazar. Pitch deck'te en sık abartılan üç sayıdır.
- İş Modeli Kanvası (Business Model Canvas)
- İş modelinin dokuz bileşenini tek sayfada görselleştiren çerçeve.
- Gelir Modeli
- Revenue Model
- Değerin paraya dönüştürülme biçimi: abonelik, işlem komisyonu, lisans, reklam, kullanım bazlı.
- North Star Metric
- Ürünün müşteriye ürettiği değeri en iyi temsil eden ve tüm ekibin hizalandığı tek metrik.
- OKR
- Objectives and Key Results
- Hedef ve ölçülebilir anahtar sonuçlar yöntemiyle şirket odağının yönetilmesi.
- Pitch Deck
- Girişimin problem, çözüm, pazar, iş modeli, ekip ve finansal projeksiyonunu sunan yatırımcı sunumu.
- Asansör Konuşması (Elevator Pitch)
- Girişimin ne yaptığını ve neden önemli olduğunu bir dakikanın altında anlatan özet.
- Yatırımcı Güncesi (Investor Update)
- Mevcut yatırımcılara düzenli gönderilen ilerleme, metrik ve ihtiyaç raporu. Takip turlarının zeminini hazırlar.
- Kuluçka Merkezi (Incubator)
- Fikir aşamasındaki girişimlere mekân, mentorluk ve temel kaynak sağlayan yapı.
- Hızlandırma Programı (Accelerator)
- Belirli süreli, yoğun mentorluk ve genellikle hisse karşılığı sermaye sunan program.
- Teknopark / Teknokent
- Technology Park
- Ar-Ge faaliyetlerine vergi ve sigorta avantajı sağlayan, üniversite bağlantılı teknoloji geliştirme bölgeleri.
- KOSGEB Destekleri
- KOSGEB SME Support Programs
- Küçük ve orta ölçekli işletmelere yönelik, girişimcilik ve Ar-Ge odaklı kamu destek programları.
- TÜBİTAK Girişimcilik ve Ar-Ge Destekleri
- TÜBİTAK Entrepreneurship and R&D Support Programs
- Teknoloji odaklı girişimlere sermaye benzeri hibe ve Ar-Ge proje desteği sağlayan programlar (1512, TEYDEB).
